شایستگی، متر، معیار یا سنجه ای است که بواسطه آن میتوان فرد ممتاز را در فرایندهای مختلف ارزیابی (مصاحبه یا کانونهای ارزیابی) از افراد معمولی تشخیص داد. در اصل افراد موفق ویژگی هایی در خود دارند که باعث تمایز آنها از سایرین می شود. ما آن ویژگی ها را استخراج میکنیم، تا هم اثربخشی فرایند انتخاب را ارتقا دهیم و هم از طریق آن سنجه ها، افراد معمولی را به سوی تعالی توسعه دهیم. یا اگر قرار است بین تعدادی، چند گزینه را انتخاب کنیم افرادی را انتخاب میکنیم که بیشترین تطبیق را شایستگی های استخراج شده داشته باشند.

این شایستگی ها میتواند شامل مجموعه ای از دانش ها، مهارتها، الگوهای فکری و یا الگوهای رفتاری باشد که البته اغلب ترکیبی از همه اینها در مدلهای شایستگی وجود دارند. شایستگی ها به سه دسته تقسیم می شوند:

  • شایستگی های عمومی
  • شایستگی های مدیریتی
  • شایستگی های فنی یا تخصصی

شایستگی های عمومی برای تمامی کارکنان در کلیه سطوح در نظر گرفته می شود که اغلب سازمانهای ایرانی به این نوع از شایستگی ها توجه دارند. شایستگی های مدیریتی (سرپرستی) معمولاً خاص سطوح مدیریتی و سرپرستی هستند و شایستگی های فنی و تخصصی که برای هر گروه شغلی به صورت مجزا تدوین می شود و برای هر تخصص منحصر به فرد است.

هر شایستگی بایستی در برگیرنده مصداق های رفتاری مثبت و منفی خود باشد.

هم در شرایط استخدام از بیرون سازمان و هم زمانی که از داخل سازمانی فردی را میخواهیم ارتقا دهیم بهترین سنجه برای ارزیابی آن فرد مدل شایستگی است. اگر فردی در یک مسیر شغلی موفق است الزاما در مسیرهای شغلی دیگر نیز موفق نخواهد بود. بهترین کارشناس قطعا بهترین مدیر نخواهد بود و بایستی در زمان ارتقا، بر اساس شغل مقصد و با شاخص های تعیین شده در مدل شایستگی شغل مقصد ارزیابی صورت پذیرد و میزان آمادگی و پتانسیل فرد ارزیابی شود. در غیر این صورت، ممکن است نه مدیر خوبی داشته باشیم و نه دیگر آن کارشناس خوب، بتواند نقش قبلی را به درستی ایفا کند. علاوه بر استخدام و ارتقا، در زمان ارزیابی عملکرد، طراحی برنامه های آموزشی و توسعه ای کارکنان و مدیران، و همچنین در فرایندهای مدیریت استعداد، مدلهای شایستگی میتواند مبنا و اساس استخراج محتوای مورد نیاز باشند.

یکی از اجزای مهم مدلهای شایستگی، لغت نامۀ شایستگی هاست که در این خصوص ممکن است این نوشته برایتان جذاب باشد.

اگر در این حوزه دغدغه و ابهامی دارید، یا از فرایندهای موجود در این حوزه خروجی مناسبی دریافت نکرده اید، با ما تماس بگیرید. شاید راهکار پیشنهادی ما، به برخی نگرانیهای شما پاسخی متمایز داشته باشد.